Loont onbalans- en day-ahead-handel met een bedrijfsbatterij in 2026, of is het een luchtkasteel?

Wat onbalanshandel en day-ahead-handel eigenlijk zijn

Er spelen twee markten een rol. De day-ahead markt (EPEX SPOT) zet de stroomprijzen voor de volgende dag vast: u koopt of verkoopt vooraf voor elk tijdvak. Sinds 30 september 2025 draait die markt op 15-minuten-blokken in plaats van uurblokken, waardoor er 96 prijspunten per dag zijn in plaats van 24. De onbalansmarkt rekent achteraf af per 15-minuten Imbalance Settlement Period via TenneT, op basis van het verschil tussen wat het net nodig had en wat er feitelijk gebeurde. Beide markten draaien nu dus op hetzelfde kwartierritme.

Binnen die markten bestaan twee manieren van geld verdienen. De eerste is passief profiteren van prijsverschillen: laden wanneer stroom goedkoop of negatief geprijsd is en ontladen wanneer de prijs piekt. De tweede is actief bieden op balanceringsdiensten zoals FCR, aFRR en mFRR, waarbij u betaald wordt om capaciteit beschikbaar te houden voor TenneT. Dat zijn twee heel verschillende activiteiten met verschillende drempels en risico's.

Het is belangrijk te zien dat deze handelslaag iets anders is dan peakshaving en zelfconsumptie. Peakshaving verlaagt uw eigen netpiek en daarmee uw transporttarief; zelfconsumptie verhoogt het aandeel eigen zonnestroom dat u zelf gebruikt. Handelen voegt daar een marktgerichte laag bovenop toe die afhankelijk is van externe prijzen en partijen. In de rest van dit artikel rekenen we eerlijk door of die extra laag loont voor een MKB-batterij, of dat de basis al het meeste werk doet.

Het fundament eerst: peakshaving en transporttarief leveren het zekere geld

De zekere waardestromen van een bedrijfsbatterij zijn voorspelbaar en hangen niet af van marktvolatiliteit of een handelspartij. Het vermeden transporttarief voor grootverbruik loopt op tot 35 tot 50 euro per kW per jaar; door uw gecontracteerde piekvermogen structureel te verlagen, drukt u die kostenpost jaar in jaar uit. Daarbovenop vermijdt peakshaving de duurste inkoopmomenten doordat de batterij de piek opvangt in plaats van het net. Deze opbrengsten zijn berekenbaar voordat u een kilowattuur verhandelt.

Juist omdat dit fundament zo voorspelbaar is, hoort het de basis van uw businesscase te vormen. Handelsopbrengst is dan een bonuslaag erbovenop, geen vervanging van het zekere geld. Wie de investering volledig rechtvaardigt met verwachte handelsmarge, bouwt op een onzekere aanname; wie de investering rechtvaardigt met peakshaving en transporttarief-besparing en handel als upside ziet, heeft een robuuste case. De kostenkant en terugverdientijd van de batterij zelf rekenen we uit in wat kost een zakelijke batterij in 2026, dus die herhalen we hier niet.

Wilt u de basisberekening voor uw eigen situatie zien, dan begint dat bij uw netprofiel en piekvermogen. Via onze peakshaving-oplossing en de Netcongestie-Scan brengen we de zekere waardestromen in kaart voordat we het over handel hebben. Pas als dat fundament staat, is de vraag relevant of actief handelen nog iets toevoegt.

Wat blijft er over na de kosten: de echte handelsmarge doorgerekend

Een verhandelde kilowattuur kost geld voordat hij iets oplevert. Een batterij heeft een round-trip rendement in de orde van 85 tot 90 procent, zodat per laad-ontlaadcyclus grofweg 15 tot 25 procent van de energie verloren gaat als conversieverlies. Daar komt batterijdegradatie bovenop, want elke cyclus telt mee in de levensduur, plus een platform- of aggregator-fee voor toegang tot de markt. Bij elkaar zitten die kosten in de orde van 0,08 euro per kWh.

Wat dat betekent voor de marge laat een eenvoudig voorbeeld zien. Stel dat u een day-ahead spread van 0,17 euro per kWh weet te pakken tussen het goedkoopste en het duurste kwartier. Na de circa 0,08 euro per kWh aan kosten blijft netto orde 0,09 euro per kWh over. Dat is geen slecht getal, maar het wordt pas interessant als de spreads regelmatig groot genoeg zijn. Bij kleine of zeldzame prijsverschillen verdampt de marge en handelt u feitelijk voor de kosten.

Er zit nog een schaarste-element in dat vaak vergeten wordt: het cyclusbudget. De Deye GE-serie geeft 10 jaar garantie of 6.000 cycli bij 90 procent DoD, wat neerkomt op een beperkt aantal volledige cycli per dag binnen de garantie. Elke handelscyclus die u maakt, concurreert dus met een peakshaving-cyclus die u ook had kunnen inzetten. U verhandelt niet met gratis capaciteit, maar met capaciteit die elders zeker geld oplevert. Daarom werken we met bandbreedtes en expliciete aannames in plaats van met vaste rendementsbeloftes: de uitkomst hangt af van uw spreadprofiel en inzetstrategie.

Het risico dat marketing verzwijgt: regeltoestand 2 en marktverzadiging

Het grootste risico van actieve onbalanshandel heet regeltoestand 2. Daarbij slaat binnen een kwartier een tekort om in een overschot of andersom, zodat het systeem tegelijk een tekort en een overschot kent. Een batterij die op een richting was gepositioneerd, bijvoorbeeld op ontladen omdat er een tekort werd verwacht, kan dan alsnog verlies lijden, ook als de eigenaar tot dat moment correct handelde. RaboResearch waarschuwt expliciet dat dit het verdienmodel risicovol maakt en dat regeltoestand 2 steeds vaker optreedt.

Dat steeds-vaker is geen toeval. Naarmate meer flexibel vermogen op de markt komt, reageren al die batterijen op dezelfde prijssignalen en duwen ze de markt sneller de andere kant op. Precies de groei die handelen aantrekkelijk leek te maken, ondermijnt de voorspelbaarheid ervan. De context onderstreept dat: Nederland telde in 2024 circa 458 uren met negatieve day-ahead prijzen, en in 2025 liep dat aantal fors op tot circa 781 uur per 1 december, ongeveer 68 procent meer dan een jaar eerder, met de meeste negatieve uren tussen 11.00 en 16.00 uur door piekproductie van zon. De pieken en dalen worden scherper, maar daarmee ook grilliger.

Tegelijk verzadigt de markt. De opbrengsten per megawatt staan al onder druk sinds de eerdere piekjaren, en experts verwachten verdere daling doordat 2026 de overgang van pioniersfase naar schaalfase markeert: meer installaties, strakkere voorwaarden en lagere vergoedingen. Onbalansopbrengsten komen daardoor minder uit incidentele prijspieken en meer uit consistente, slimme inzet. De eerlijke conclusie is hard maar nuttig: wie de businesscase volledig op handelsopbrengst bouwt, bouwt op drijfzand.

Balanceringsdiensten FCR en aFRR: toegankelijk voor MKB of niet?

Naast spotmarkt-arbitrage bestaat de mogelijkheid om capaciteit te verkopen aan TenneT via balanceringsdiensten. De vergoedingen ogen aantrekkelijk: FCR betaalt indicatief 3.500 tot 6.500 euro per MW per maand, wat bij volledige beschikbaarheid neerkomt op de orde van 78.000 euro per MW per jaar. aFRR ligt indicatief rond 1.800 tot 2.800 euro per MW per maand plus een energievergoeding bij feitelijke activatie. Op papier is dat een serieuze extra stroom.

De drempel zit in de schaal. De minimale biedgrootte voor FCR en aFRR is doorgaans 1 MW, en dat is ver boven een enkele Deye GE-F60 van 61 kWh of GE-F120 van 120 kWh. Zelfs een grotere GE-F240 met 241 kWh bij 121 kW komt op vermogensbasis niet zelfstandig aan die biedgrootte. Directe deelname is voor de meeste MKB-batterijen daarom niet realistisch.

Het pad dat overblijft is bundeling via een aggregator of een virtuele energiecentrale (VPP), die veel kleine batterijen samenvoegt tot een marktdeelnemer. Dat werkt, maar de aggregator houdt een deel van de opbrengst in voor zijn dienst. Voor wie groot genoeg is of pooling accepteert, kan dit een reële extra waardestroom zijn; het is alleen geen automatische winst en hoort net als day-ahead-handel als upside te worden ingeboekt, niet als kern van de case.

De juiste manier om het te benaderen: value stacking met een slim EMS

De echte waarde van een bedrijfsbatterij zit niet in een markt, maar in het stapelen van waardestromen: eerst peakshaving en zelfconsumptie als zeker fundament, en pas daarbovenop day-ahead-optimalisatie en eventueel balanceringsdiensten. Internationale BESS-marktdata laten zien dat zulke revenue stacking de jaaropbrengst met tot circa 129 procent kan verhogen ten opzichte van een enkele waardestroom. De winst zit dus in de combinatie, niet in handelen alleen.

Stapelen vraagt wel om sturing. Een EMS dat alle stromen real-time tegen elkaar afweegt is de voorwaarde, want zonder dat concurreren handelscycli en peakshaving-cycli met elkaar en degradeert de batterij sneller dan nodig. Een goed EMS beslist per kwartier welke inzet het meeste oplevert: de piek afvlakken, eigen zon opslaan of een gunstige spread verzilveren, met het cyclusbudget en de degradatiekosten meegewogen. Zo voorkomt u dat handelen ten koste gaat van het zekere geld.

Wij leveren de hybride omvormers en de EMS-integratie uit een hand en rekenen de gestapelde businesscase per situatie door, zodat u ziet welke stromen voor uw bedrijf realistisch zijn. Hoe die optimalisatie werkt, leest u bij zelfconsumptie en EMS-sturing, en de zekere besparing brengt u in beeld via de Netcongestie-Scan. We leveren direct uit voorraad en plaatsen binnen zes weken, bij spoed sneller.

Belangrijk: geen SDE++ voor een handelende batterij

Een veelgemaakte denkfout is dat een actief handelende batterij subsidie op de opbrengst krijgt. Dat klopt niet: SDE++ geldt niet voor een stand-alone batterij, ook niet als die actief op de markten handelt. Reken dus nooit met subsidie op uw handelsmarge; dat zou de verwachtingen scheef zetten.

De zekere fiscale voordelen zitten in de investering zelf, niet in de exploitatie. Regelingen als EIA, MIA, Vamil en KIA verlagen de investeringsdrempel van de batterij, maar raken uw trading-marge niet. De details en voorwaarden voor 2026 staan in het overzicht van batterij-subsidies voor het MKB, dus die herhalen we hier niet.

De hoofdboodschap blijft daarmee overeind. Bouw uw businesscase op de zekere stromen, peakshaving en vermeden transporttarief, ondersteund door de fiscale voordelen op de investering. Behandel onbalans- en day-ahead-handel en balanceringsdiensten als upside die een slim EMS voor u meeneemt, en laat de volledige gestapelde businesscase eerst doorrekenen voordat u op handelsbeloftes vertrouwt.